Avrupa’nın modern kentlerinde yaygın olarak kullanılan "kapıdan kapıya atık toplama" modelini esas alan proje, Mart 2025’te hayata geçirilmesinden bu yana devasa bir başarı hikayesine dönüştü. İlk etapta 6 ilçeyle sınırlı kalan bu çevreci hareket, bugün itibarıyla 8 ilçe ve 28 mahallede kesintisiz bir şekilde sürdürülüyor.
Proje kapsamında bugüne kadar toplamda 2 bin 800 ton ambalaj atığı kaynağında, yani vatandaşın kapısında toplandı. Toplanan bu atıklar, İzmir’in geri dönüşüm üssü olan İzdönüşüm Ambalaj Atığı Toplama ve Ayrıştırma Tesisi’ne getirilerek yeniden ekonomiye kazandırıldı. Göreve gelinmeden önceki dönemde aylık 400 ton olan karışık ambalaj atığı işleme kapasitesi, projenin yarattığı ivmeyle birlikte yüzde 40 artış göstererek 550 tona kadar yükseldi.
Geri Dönüşümde Rekor Başarı: Reddedilen Atık Oranı Yüzde 1’in Altına Düştü
İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı ile İzdoğa AŞ iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda, İzmir halkının geri dönüşüm konusundaki hassasiyeti rakamlara da yansıdı. Karabağlar, Bayraklı, Konak, Menderes, Bornova, Narlıdere, Buca ve Karşıyaka’da titizlikle yürütülen toplama faaliyetlerinde ayrıştırma kalitesi dünya standartlarını yakaladı.
Geri dönüşüme kazandırılan 2 bin 800 tonluk devasa atık miktarının dağılımı ise şu şekilde gerçekleşti:
%35 Plastik
%30 Cam
%25 Kağıt-Karton
%9 Metal
Projenin en dikkat çekici başarısı ise "reddedilen atık" oranında görüldü. Yanlış ayrıştırma nedeniyle geri dönüşüme girmeyen atık oranı sadece yüzde 0,95 olarak kayıtlara geçti. Bu veri, İzmirlilerin "hangi atığın ambalaj, hangisinin çöp" olduğu konusunda ne kadar bilinçli bir yaklaşım sergilediğini kanıtlar nitelikte. Öte yandan, projenin kapsamı genişlemeye devam ediyor. Hedefte Bornova, Bayraklı, Karşıyaka, Narlıdere, Gaziemir, Balçova ve Güzelbahçe ilçelerinin tamamını sisteme dahil etmek var. Ayrıca artan ihtiyacı karşılamak adına Menemen Seyrek’te ikinci bir ayrıştırma tesisi kurulması için planlamalar hızlandırıldı.
Teknoloji Destekli Atık Yönetimi: QR Kod ve Mobil Uygulama Devri
Projenin başarısının arkasında yatan en önemli unsurlardan biri de teknolojik altyapı. İzmir İnovasyon ve Teknoloji AŞ tarafından geliştirilen özel bir yazılım sayesinde, her haneye verilen atık poşetlerinin üzerinde QR kodlar yer alıyor. Görevli personel atıkları toplarken bu kodları okutuyor ve hangi haneden ne kadar atık toplandığı veri tabanına anlık olarak işleniyor. Bu sistem, hem verimliliği artırıyor hem de sürecin şeffaf bir şekilde izlenmesini sağlıyor.
Ayrıca vatandaşlar için geliştirilen mobil uygulama üzerinden talep, öneri ve şikayetler doğrudan tesise iletilebiliyor. Bu sayede olası aksaklıklara anında müdahale edilirken, vatandaş ile belediye arasında doğrudan bir iletişim köprüsü kuruluyor. İzdönüşüm AŞ Genel Müdür Yardımcısı İlkay Kalafat, projenin toplumsal farkındalığı zirveye taşıdığını belirterek, "Nisan 2024 öncesi kapasitemiz 400 tondu, bugün 550 tona ulaştık. İzmirliler artık tüketim alışkanlıklarını değiştiriyor. Hedefimiz bu modelin tüm Türkiye’ye örnek olması" ifadelerini kullandı.
Kısıkköy ve ESTİM Bölgesinde Sanayi Atıkları Mercek Altında
“Dönüşüme Evde Başla” projesi konutlarda hızla yayılırken, İzmir Büyükşehir Belediyesi sanayi ve ticaret bölgelerini de unutmadı. Kent ekonomisinin kalbinin attığı Kısıkköy Ege Sanayi ve Ticaret İhracat Merkezi (ESTİM) bölgesinde de ambalaj atığı yönetimi için düğmeye basıldı.
İzdoğa koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla, bölgedeki işletmelerden kaynaklanan yüksek hacimli ambalaj atıkları düzenli olarak toplanmaya başlandı. Böylece hem evsel hem de ticari atıkların kontrol altına alınmasıyla İzmir’in doğası korunurken, ham madde geri kazanımıyla ülke ekonomisine ciddi bir katma değer sağlanması hedefleniyor. Şu an 8 ilçe ve 28 mahallede aktif olan projenin, kısa süre içerisinde İzmir’in 30 ilçesini de kapsaması bekleniyor. PİHA