Yaşamını yitiren oyuncu Kadir İnanır, sanat yaşamının yanı sıra toplumsal konulara ilişkin açıklamaları ve barış vurgusuyla da hafızalarda yer aldı. "Ben Kadir İnanır; halkların kardeşliğine ve büyük barışa tüm kalbimle inanıyorum" sözleri, kamuoyunda en çok hatırlanan açıklamaları arasında yer aldı.
Türk sinemasının önemli isimlerinden oyuncu ve yönetmen Kadir İnanır, 77 yaşında akut böbrek yetmezliği ve ileri evre akciğer kanserine bağlı solunum yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.
15 Nisan 1949 tarihinde Ordu’nun Fatsa ilçesinde dünyaya gelen İnanır, ilk ve orta öğrenimini Fatsa’da tamamladıktan sonra İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nde yatılı eğitim gördü. Daha sonra Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü’nden mezun oldu.
1968 yılında Saklambaç Gazetesi’nin düzenlediği "Fotoroman Artisti Yarışması"nda birincilik elde eden İnanır, çeşitli fotoromanlarda rol aldıktan sonra "Son Yedi Adım Sonra" filmiyle sinema kariyerine başladı. Kariyeri boyunca 182 sinema filmi ve 12 televizyon dizisinde rol aldı.
Sanat Yaşamı ve Aldığı Ödüller
Kadir İnanır, kariyeri boyunca aşk, sınıf çatışması, toplumsal, ekonomik, sosyolojik ve adalet temalı yapımlarda rol aldı.
Oyuncunun öne çıkan yapımları arasında "Köprü" (1975), "Deprem" (1976), "Selvi Boylum Al Yazmalım" (1977), "Düzen" (1978), "İsyan" (1979), "Yılanların Öcü" (1985), "Katırcılar" (1986), "Umut Sokağı" (1987), "Darbe" (1990), "Tatar Ramazan" (1992) ve "Kapı" (2019) yer aldı.
İnanır, oyunculuk kariyeri boyunca çok sayıda ödüle layık görüldü. 1973 yılında "Utanç" filmiyle Adana Altın Koza Film Festivali’nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü aldı. 1986’da "Yılanların Öcü" filmiyle Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde aynı ödüle layık görüldü. 1990 yılında "Medcezir Manzaraları" filmiyle Ankara Film Festivali’nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü kazandı.
2000 yılında Altın Portakal Film Festivali’nde "Yaşam Boyu Onur Ödülü", 2007’de Sinema Yazarları Derneği "Onur Ödülü", 2011’de Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali "Onur Ödülü", 2016’da Almanya Film Festivali "Onur Ödülü" ve 2023 yılında 30. Uluslararası Altın Koza Film Festivali’nde "Cumhuriyet’in 100’üncü Yılında Sinemamızın Yüzü" ödülünü aldı.
2020 yılında ise Diyarbakır Tabip Odası tarafından verilen "Barış, Dostluk ve Demokrasi Ödülü"ne layık görüldü.
Toplumsal Konulara İlişkin Açıklamaları
Kadir İnanır, yaşamı boyunca toplumsal konulara ilişkin yaptığı açıklamalarla da gündeme geldi.
2013-2015 yılları arasında yürütülen çözüm sürecinde Akil İnsanlar Heyeti’nde yer aldı ve Akdeniz Bölgesi’nde çalışmalar yürüttü.
2014 yılında verdiği bir röportajda, barış görüşmelerinin başlamasının ardından barış için çalıştığını ifade ederek, sanatçıların toplumsal sorunların çözümü için verilen mücadelenin ön saflarında yer alması gerektiğini söyledi.
Aynı dönemde, "Hakikat Komisyonları" kurulması gerektiğini savunarak, geçmişte yaşanan olayların araştırılmasına yönelik değerlendirmelerde bulundu.
Bir başka röportajında ise "İsyan" filmindeki "Apo" karakterine ilişkin açıklamalarda bulundu ve Abdullah Öcalan hakkında görüşlerini paylaştı.
2019 yılında yaptığı açıklamada, "Bugün kimse konuşmuyor, sesini çıkartmıyor olabilir. Benim kimseden korkum yok. Ben ömrüm boyunca böyle yaşadım, bu saatten sonra da kimseye boyun eğecek değilim. Bu topraklara büyük bir barış hakim olacak. O barış mutlaka gelecek. Kimse merak etmesin. Ben Kadir İnanır; halkların kardeşliğine ve büyük barışa tüm kalbimle inanıyorum." ifadelerini kullandı.
Son röportajlarından birinde ise yeni bir barış süreci olması halinde destek vereceğini belirterek, "Yeter ki adı barış olsun." dedi.
Toplumsal olaylara ilişkin açıklamalarında, 2015-2016 yıllarında Diyarbakır Sur’da yaşanan olaylarda hayatını kaybeden Hakan Arslan’ın cenazesine ilişkin haberler üzerine "Sur’da oğlunun kemiklerini poşet içinde teslim alan babanın filmini çekeceğim." ifadelerini kullandı.
Son Filmi "Kapı" Oldu
Kadir İnanır’ın son sinema filmi, 2019 yapımı "Kapı" oldu.
Filmde Mardin’den Berlin’e göç etmek zorunda kalan ve yıllar sonra memleketlerine dönen Süryani bir ailenin hikâyesi anlatılırken, İnanır "Yakup" karakterini canlandırdı.
Filmde yer alan "etik" kavramına ilişkin diyalogları kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Kadir İnanır, rol aldığı yapımların yanı sıra yaşamı boyunca yaptığı açıklamalar ve toplumsal konulara ilişkin duruşuyla kamuoyunda iz bırakan isimlerden biri olarak anılıyor. - MA