Çalışmada, sistemin küresel petrol fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasını önemli ölçüde sınırladığı ortaya kondu.
Akaryakıt Fiyatları Enflasyonu Doğrudan Etkiliyor
Analizde, uluslararası petrol fiyatlarındaki yükselişin hem doğrudan hem de dolaylı yollarla tüketici enflasyonunu artırdığı vurgulandı. 2026 yılı itibarıyla akaryakıt harcamalarının tüketici sepetindeki payının yüzde 3,21 olduğu belirtilirken, bu kalemdeki artışların ulaştırma ve gıda başta olmak üzere birçok sektörde maliyetleri yükselttiği ifade edildi.
Eşel Mobil Sistemi “Dengeleyici” Rol Üstleniyor
Eşel mobil mekanizmasının, akaryakıt fiyatlarındaki artışları vergi düzenlemeleriyle dengeleyen bir sistem olduğu belirtilen çalışmada, özellikle ÖTV ayarlamalarıyla fiyat artışlarının sınırlandırıldığına dikkat çekildi.
2026 yılı başı itibarıyla akaryakıt fiyatları içindeki ÖTV payının yüzde 21 ile 26 arasında değiştiği belirtilirken, sistemin benzin, motorin ve LPG gibi ürünlerde etkin şekilde uygulanabildiği ifade edildi.
Enflasyon Etkisi Önemli Ölçüde Azalıyor
Analize göre, Brent petrol fiyatlarında yüzde 10’luk bir artış, eşel mobil sisteminin uygulanmadığı durumda enflasyonu yaklaşık 1 puan artırıyor.
Ancak eşel mobil devredeyken bu etki önemli ölçüde azalıyor:
- Petrol fiyatı 70 dolar seviyesinde olduğunda enflasyon etkisi 1,9 puandan 0,6 puana düşüyor
- Petrol fiyatı 90 dolara çıktığında ise sistemin enflasyonu yaklaşık 3,7 puan sınırlayıcı etkisi olduğu hesaplanıyor
Dezenflasyon Sürecine Katkı Sağlıyor
TCMB ekonomistleri, küresel enerji fiyatlarının para politikası ile doğrudan kontrol edilemediğine dikkat çekerek, eşel mobil sisteminin bu tür dış kaynaklı baskıları azaltmada önemli bir araç olduğunu vurguladı.
Analizde, söz konusu mekanizmanın enflasyonun kontrol altına alınmasına ve dezenflasyon sürecine katkı sağladığı ifade edildi. PİHA
