İstanbul’daki iş gücünü konu alan araştırma serisinin 5'incisi olan rapor; bu yıl odağına gençleri alarak 3 bin 32 gençle gerçekleştirilen hane anketi, 28 işveren ile derinlemesine görüşmeler ve odak grup çalışmalarına dayanıyor. Rapor; diploma sahibi gençlerin dahi iş gücü piyasasında ciddi güçlükler yaşadığını ortaya koyarken; deneyim paradoksu, beceri uyumsuzluğu ve genç kadınların iş gücüne katılımındaki kırılganlıklara dikkat çekti.

"Gençler Adil Bir Başlangıç Arıyor"

İSPER Genel Müdürü Banu Öksün, genç istihdamı meselesinin yalnızca ekonomik bir başlık olmadığını; aynı zamanda fırsat eşitliği, sosyal adalet ve kent geleceği açısından değerlendirilmesi gereken yapısal bir mesele olduğunu vurguladı. Öksün, şu ifadeleri kullandı:

“Bugün mesele gençlerin çalışmak istememesi değil; gençlerin emeklerinin karşılığını görebilecekleri adil bir başlangıca erişebilmesi. Genç istihdamını yalnızca işe yerleşme değil, işe tutunabilme perspektifiyle ele almak zorundayız. Bir tarafta iş arayan gençler, diğer tarafta çalışan arayan işverenler var. Ancak bu iki taraf çoğu zaman aynı zeminde buluşamıyor. Bugün karşımızdaki mesele yalnızca işsizlik değil; eğitim, beceri ve fırsatlara erişim arasındaki yapısal uyumsuzluk. Gençler yalnızca iş aramıyor; adil bir şans ve emeklerinin karşılığını görebilecekleri onurlu bir başlangıç arıyor.”

Araştırmadan Öne Çıkan Çarpıcı Veriler

İstanbul Genç İş gücü Piyasası Araştırması’nın paylaşıldığı toplantıya İBB Başkan Danışmanı Yiğit Oğuz Duman, özel sektör temsilcileri ve akademisyenler katıldı. BETAM Kurucu Direktörü Prof. Dr. Seyfettin Gürsel tarafından sunulan raporda şu bulgular öne çıktı:

  • Eğitimli Nüfus ve İstihdam: İstanbul’da üniversite veya daha yüksek düzeyde eğitimini tamamlamış 18-39 yaş arası yaklaşık 1 milyon 490 bin mezun bulunuyor. Bu mezunların yüzde 75,2’si istihdamda yer alıyor.

  • İşsizlik Oranları: İstanbul’da 18–29 yaş arası genç işsizlik oranı yüzde 13,6 seviyesinde. Bu oran üniversite mezunu gençlerde yüzde 13,7’ye, genç kadınlarda ise yüzde 16,4’e yükseliyor.

  • Alan Uyumsuzluğu: Üniversite mezunlarının yalnızca yüzde 59,5’i eğitim aldığı alanla uyumlu bir işte çalışabiliyor. Alanı dışında çalışan gençler, uyumlu çalışanlara kıyasla yaklaşık yüzde 14 daha düşük gelir elde ediyor.

  • Genç Kadınlar ve NEET: Üniversite mezunu genç kadınlarda ne eğitimde ne istihdamda olanların (NEET) oranı yüzde 34,1’e ulaşırken, erkeklerde bu oran yüzde 14,3 seviyesinde kalıyor.

  • Bölüm Bazlı Performans: Mühendislik yüzde 81,5 ile en yüksek istihdam oranına sahipken; Sosyal Bilimler ve Doğa Bilimleri yüzde 68-69 bandında kalarak daha düşük performans sergiliyor.

Yaşam Maliyeti ve Konut Sorunu Gençleri Kısıtlıyor

Raporda İstanbul’daki yüksek yaşam maliyetlerinin, kira ve ulaşım giderlerinin gençlerin iş seçimlerini doğrudan kısıtladığı belirtildi:

  • Ebeveynle Yaşam: 18-29 yaş grubundaki gençlerin yüzde 58,2’si hâlâ ebeveynleriyle yaşıyor. Bu oran 30-39 yaş grubunda bile yüzde 34 gibi yüksek bir seviyede seyrediyor.

  • Konut Sahipliği: Bağımsız bir konut ediniminin neredeyse imkânsız hale geldiği şehirde, gençlerin konut sahipliği oranı yüzde 20’nin altında. Mevcut sahiplerin yüzde 75’inden fazlası ise bu mülkiyeti bireysel birikimle değil, aile desteği veya miras yoluyla elde etmiş durumda.

  • Kira ve Deprem Riski: Kiracı olan gençler için ortalama kira bedeli 25 bin TL seviyesindeyken; gençlerin ikamet ettiği konut stokunun yaklaşık yarısı 1999 Marmara Depremi öncesi standartlarla inşa edilmiş binalardan oluşuyor. 

İGFA